غیاب زنان در گفتمان پزشکی قاجار

مراجعه به اسناد تاریخی، سفرنامه ها و خاطرات بازمانده از عصر قاجار نشان می دهد که اساسا وضعیت بهداشتی به شدت نامناسب بود. آب آشامیدنی سالم به ندرت در دسترس بود و شیوع بیماری های واگیردار مانند وبا در فصل گرما و دیفتری در پاییز باعث مرگ و میر بالای کودکان و سالمندان می شد. اپیدمی وبا و طاعون نیز گاه به گاه مردم را تلف می کرد. در حالی که جمعیت غیرشهری و تهیدستان بیشتر در معرض بیماری و مرگ بودند، زنان کمتر از مردان به درمان دسترسی داشتند و در عین حال وظیفه تیمارداری سایر اعضای خانواده و محافظت از کودکان را نیز برعهده داشتند. البته تجربه زیسته همه زنان یکسان نبود. زنان طبقات پایین جامعه قاجاری به علت فقر مالی و اشتغال به کارهای سخت و ملزم نبودن به بهداشت فردی، از سلامت جسمی کمتری برخوردار بودند اما زنان طبقات متوسط و بالای به دلیل امکانات بهداشتی بیشتر، تغذیه کافی و دست یابی به پزشک، وضعیت مناسب تری داشتند اماحتی زنان اشراف نیز به دلیل سیطره ارزش های فرهنگی سنتی حجاب و روبنده در مراجعه به پزشک و برخورداری از تشخیص و درمان با محدودیت مواجه بودند.

متن کامل مقاله را در پرونده تاریخ فصلنامه زنان امروز سال هفتم، بهار، شماره ۳۹ بخوانید.